Seramik Kendi Kendine Kurur Mu? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme
Seramik kendi kendine kurur mu? Bu soru, sıradan bir teknik sorudan daha fazlasıdır. Toplumun farklı kesimlerinin yaşadığı deneyimleri ve karşılaştığı zorlukları, birbirinden bağımsız görünen konularda bile bulmak mümkündür. Bu yazıda, İstanbul’da yaşayan 29 yaşında bir genç olarak, sokakta, toplu taşımada ve işyerinde gözlemlediğim sahnelerden örneklerle, seramiğin kuruma süreci üzerinden toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında nasıl bir düşünsel yolculuğa çıkabileceğimizi inceleyeceğim.
Seramik ve Kendi Kendine Kuruma: Dışarıdan Bakınca
Seramik, doğal bir malzeme olmasının yanı sıra, bir yapım süreci gerektirir. Bu süreçte seramiğin şekillendirilmesi, pişirilmesi ve kuruma aşamaları birbirini takip eder. Fakat bazen “seramik kendi kendine kurur mu?” sorusu, dışarıdan gözlemlerle daha karmaşık bir hale gelir. Toplumda da benzer bir durum söz konusu: Bazı bireyler, belirli koşullar altında daha hızlı “kurur” ve toplumsal normlara uyum sağlar; bazılarının ise bu süreç, daha karmaşık ve uzun olur. Seramiğin kuruma süreci, toplumsal cinsiyet rollerine, kimlik çeşitliliğine ve sosyal adaletin sağlanma şekline göre farklılık gösterir.
Toplumsal Cinsiyet ve Seramik: Kadınlar ve Erkekler Arasındaki Farklılaşan Kuruma Süreçleri
İstanbul’un sokaklarında, toplu taşımalarda ve işyerlerinde gözlemlediğim sahneler, toplumsal cinsiyetin kuruma süreçleri üzerindeki etkisini net bir şekilde ortaya koyuyor. Kadınlar ve erkekler, toplumsal normlara göre farklı hızlarla “kurur”lar. Kadınların yer aldığı birçok sektör, sosyal ve kültürel anlamda daha zorlayıcı bir kuruma süreci ile karşı karşıya kalır. Toplumun onlara biçtiği roller, davranış biçimleri ve beklentiler, kadının hızla kurumasına (veya bazen hiç kuruyamamasına) neden olabilir.
Örneğin, bir sokakta karşılaştığım bir kadının, hızlı bir şekilde yürüyerek işine gitmesi gerektiğini ve sık sık etrafındaki erkeklerin ona bakarak yönlendirmeler yaptığını fark ettim. Kadın, toplumun normları çerçevesinde beklenen biçimde hızla “kuruyordu” — yani hemen uyum sağlıyordu, ancak bu süreç çok yorucu ve sürekli bir baskı altında gerçekleşiyordu. Oysa erkekler için bu tür baskılar daha azdı; çoğu zaman kendi hızlarında “kuruyabilirlerdi.”
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet: Seramiğin Farklı Kuruma Süreçleri
Seramik, farklı biçimler ve renkler almak için farklı tekniklerle işlenebilir. Toplumdaki çeşitlilik, seramiğin bu şekilde farklılaşıp kendini bulması gibi işliyor. Fakat bazen bu çeşitlilik dışlanıyor. Toplumsal cinsiyet dışında, etnik köken, cinsel yönelim, yaş ve engellilik durumu gibi unsurlar da, seramiğin kuruma sürecini etkileyebilir.
Sosyal adaletin sağlanmadığı ortamlarda, bazı bireyler daha az şansa sahip olabilir. Bir toplu taşıma aracında, engelli bir birey için ayrılmış bir yerin olmaması, o kişinin toplumsal hayatta kendisini daha zor bir şekilde var etmesine neden olabilir. Burada, seramiğin kuruma süreciyle benzetme yaparsak, bu bireylerin “kuruma” süreci çoğu zaman daha uzun ve zorlu olur.
Çeşitli kimliklere sahip bireylerin sosyal hayatta birbirine bağlı deneyimleri, günlük hayatta daha bariz hale gelir. Gözlemlediğim bir sahnede, bir işyerindeki kadın çalışanların, erkeklere kıyasla daha fazla kuruma süreci yaşadığını fark ettim. Bu, çalışma şartlarının eşit olmamasından kaynaklanıyordu. Kadınların ve LGBTQ+ bireylerin kendi haklarını arayarak “kuruma” sürecini hızlandırmaya çalıştıkları, ancak bazen engellerle karşılaştıkları açıkça görülüyordu. Çeşitli kimliklere sahip bireylerin kuruma süreci, sosyal adaletin sağlanmasındaki eksikliklerle doğrudan ilişkilidir.
Sosyal Medya ve Kuruma Süreci: Sanal Dünyada Farklı Kimliklerin Yansıması
Son yıllarda, sosyal medya ve dijital platformlar, seramiğin kuruma sürecinin hızlandığı sanal bir ortam yaratmıştır. Ancak bu platformlar da toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında eleştirilebilecek noktalara sahiptir. Kadınların, etnik grupların veya engelli bireylerin dijital alanlarda yaşadığı ayrımcılık ve baskılar, sanal dünyada bile kuruma sürecini zorlu hale getirebilir.
İstanbul’daki bir sosyal medya grubunda aktif olarak katıldığım bir sohbet sırasında, LGBTQ+ bireylerin toplumsal normlara uyum sağlamak için çok daha fazla baskı altında kaldığını ve bu baskıların, çevrelerindeki diğer insanlarla paylaşma konusunda zorluklar yarattığını fark ettim. Sanal dünyanın bile bazen toplumsal normlar çerçevesinde şekillendiği bir ortamda, herkesin eşit bir şekilde kuruma süreci yaşaması oldukça zorlaşıyor.
Sonuç: Seramik ve Toplumsal Eşitsizlikler
Seramik kendi kendine kurur mu sorusunu, yalnızca fiziksel bir süreç olarak ele almak, toplumsal eşitsizlikleri ve bireysel deneyimleri göz ardı etmek olur. Bu soruya yanıt verirken, seramiğin kuruma sürecinin toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletin kesiştiği bir nokta olduğuna dikkat etmek gerekir. Herkesin “kuruma” süreci eşit değil; bazıları daha hızlı, bazıları ise daha uzun ve zorlayıcı bir süreçten geçer.
Seramiğin bu sembolik anlatımını, günlük yaşamda gözlemlediğim sahnelerle birleştirerek, toplumsal yapıları daha derinlemesine anlamaya çalıştım. İstanbul’un sokaklarında, toplu taşımada ve işyerlerinde her bireyin farklı hızlarda kuruduğunu görmek, sosyal eşitsizliklerin nasıl şekillendiğini anlamama yardımcı oldu. Toplumda çeşitliliği ve sosyal adaleti sağlamak, herkesin eşit bir şekilde “kuruma” sürecini yaşamasını mümkün kılmak için atılacak en önemli adımlardır.